Συνολικές προβολές σελίδας

test

Μετάφραση / Translation

Τρίτη, 1 Αυγούστου 2017

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗΣ ΜΟΝΗΣ ΒΑΖΕΛΩΝΟΣ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ (ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ)


ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ 
«ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΠΑΝΑΡΕΤΟΥ ΤΟΠΑΛΙΔΟΥ - ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ
ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΠΗΓΙΑΚΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΙ ΒΑΠΤΙΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΖΑΒΟΥΛΩΝ ἤ ΒΑΖΕΛΩΝ 
ΕΚΔΟΣΙΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΔΡΑΜΑΣ –ΔΡΑΜΑ 2016», σσ. 533. 

Τοῦ Δημητρίου Ἰ. Τσιανικλίδη 
Δρος Θ - Νομικοῦ 
Ἀπό τήν Ἱερά Μητρόπολη Δράμας μέ τήν ἐκπνοή τοῦ σωτηρίου ἔτους 2016 κυκλοφόρησε τό περισπούδαστο ἔργο τοῦ Μακαριστοῦ Ἀρχιμανδρίτου πατρός Πανάρετου Τοπαλίδη μέ τόν ὡς ἄνω τίτλο. Τό πρωτότυπο ἔργο φέρει τόν ἑξῆς τίτλο: 

« Ἀρχιμανδρίτου Παναρέτου Τοπαλίδου - Ἱστορία τῆς Ἱερᾶς Βασιλικῆς Πατριαρχικῆς καί Σταυροπηγιακῆς Μονῆς τοῦ Τιμίου Προδρόμου καί Βαπτιστοῦ Ἰωάννου Ζαβουλών ἤ Βαζελών, Ἐν Τραπεζοῦντι 1909, Τύποις Γεωργίου Ε. Μιχαηλίδου», ( σ.4). 
Ἡ παροῦσα πραγματεία ἡ ὁποία ἀριθμεῖ 533 σελίδες καί ἐκδίδεται γιά δεύτερη φορά «προνοίᾳ τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δράμας  κ.κ. Παύλου» (σ.3), ἐκτυπώθηκε ἀπό τόν ἐκδοτικό οἶκο «Μυγδονία».
Τό παρόν βιβλίο φέρει διαστάσεις 18 X 25 cm καί οἱ διορθώσεις τῶν κειμένων ἔγιναν ἀπό τόν φιλόλογο - ἱστορικό κ. Χρῆστο Γ. Ἀνδρεάδη. 
Στό ἐμπροσθόφυλλο εἰκονίζεται ἡ Ἱερά Βασιλική Πατριαρχική καί Σταυροπηγιακή Μονή τοῦ Τιμίου Προδρόμου καί Βαπτιστοῦ Ἰωάννου Ζαβουλών ἤ Βαζελών (ἐφεξῆς, Μονή) πρό τῆς καταστροφῆς τοῦ 1922, ἐνῶ στό ὀπισθόφυλλο δημοσιεύεται τό λογότυπο τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δράμας  κ.κ. Παύλου. 


Ἡ καλαίσθητη καί ἐπιμελημένη ἱστορική ἔκδοση ἀρχίζει κατά πρῶτον μέ τά «Περιεχόμενα» (σσ. 5-7) καί κατά δεύτερον μέ τή φωτογραφία τῆς Α.Θ.Π. τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου  κ.κ. Βαρθολομαίου κατά τήν ἐπίσκεψή του ( 18-8-2011) στήν ὡς ἄνω Μονή ( σ. 8) καί κατά τρίτον μέ τό Συγχαρητήριο Πατριαρχικό Γράμμα πρός τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Δράμας  κ.κ. Παῦλο, τονίζοντας τήν ἀνεκτίμητη προσφορά τού παρόντος ἔργου γιά τήν Ἐκκλησία καί τό Ἔθνος (σσ.9-10). 
Στή συνέχεια, ἕπονται ἡ φωτογραφία τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δράμας  κ.κ. Παύλου μέ τά διάσημα τοῦ Παναγίου Τάφου ( σ.12), καθώς καί τό «Προοΐμιον» τοῦ ὡς ἄνω Μητροπολίτου (σσ. 13-24), τό ὁποῖο βεβαιώνει ὅτι ἡ ἐπανέκδοση τοῦ παρόντος ἔργου ἔγινε γιά τούς κάτωθι λόγους: 
«πρός τέρψιν τῶν φιλιστόρων καί πρός διάσωσιν τῆς ἱστορίας τοῦ ἐν Εὐξείνῳ Πόντῳ Ελληνισμοῦ, ὡς προσφοράν πρός τούς ἐπιθυμοῦντας νά μελετήσουν ὁποῖα ἔπραξαν καί ὁποῖα ἔπαθον αἱ προγενέστεραι γενεαί τῶν πατέρων ἡμῶν, ὡς ἐλάχιστον φόρον τιμῆς, πρός τό ἐπιφανέστατον τοῦ Πόντου τέκνον, τόν μικρόν τό δέμας ἀλλά μέγαν τῷ πνεύματι καί τοῖς ἔργοις ἀναδειχθέντα, Αοίδιμον Αρχιμανδρίτην  π. Πανάρετον Τοπαλίδην, καί τέλος ὡς λαμπάδα ἀνημμένην πρό τῆς Ιερᾶς σκιᾶς Κληρικοῦ, εὐόρκως ὑπηρετήσαντος τήν Ἐκκλησίαν, τό εὐσεβές ἡμῶν Γένος καί τήν καθ’ ἡμᾶς Ἱεράν Μητρόπολιν Δράμας ὡς Πρωτοσύγκελλος καί Τοποτηρητής αὐτῆς κατά τά ἔτη 1923 - 1931.» (σσ. 23-24). 
Ἀκολουθοῦν, στή συνέχεια οἱ ὑπότιτλοι: 
«Προλεγόμενα» ( σσ.27-33) καί « Πηγαί τῆς ἱστορίας. Οἰκονομία τοῦ παρόντος ἔργου» ( σσ.36-47). Ἀκολούθως, πραγματοποιεῖται ἡ διαπραγμάτευση τοῦ θέματος σέ ὀκτώ (8) κεφάλαια. 

Στό πρῶτο κεφάλαιο (σσ. 49-91) παρέχονται πληροφορίες γιά τήν ὀνομασία, τήν Γεωγραφική θέση, τά Μετόχια, τά Παρεκκλήσια καί τά Βοηθητικά κτίσματα τῆς ὡς ἄνω Μονῆς, καθώς καί γιά τά οἰκονομικά ζητήματά της, ἐνῶ δημοσιεύονται σύντομα Βιογραφικά Σημειώματα τῶν Μελῶν της. 
Στό δεύτερο κεφάλαιο ( σσ.93-127), ἀφοῦ ἀναφέρονται τά ἱστορικά δρώμενα γιά τήν ἵδρυση τῆς ὡς ἄνω Μονῆς ( 270) καί παράλληλα, Μνημονεύονται τά παρακείμενα σέ αὐτήν Μοναστικά Συγκροτήματα τῆς Ἀναλήψεως καί τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης, γίνεται ἰδιαίτερη μνεία γιά τήν καταστροφή της ἀπό τούς Πέρσες, γιά τήν Συμβολή τοῦ Αὐτοκράτορος Ἰουστινιανοῦ στήν Ανοικοδόμησή της καί ταυτόχρονα, ἐξετάζεται, συνολικά ἡ λειτουργία της τούς πρώτους αἰῶνες. 
Στό τρίτο κεφάλαιο (σσ.129-162) καταγράφονται οἱ Αὐτοκρατορικές Εὐεργεσίες καί Δωρεές τῶν Κομνηνῶν πρός τήν ὡς ἄνω Μονή καί παρέχονται Εἰδήσεις γιά τή ζωή καί τό ἔργο τῶν Διατελεσάντων Ηγουμένων καί Μοναχῶν Πατέρων της κατά τήν Περίοδο τῶν ὡς ἄνω Αὐτοκρατόρων. 
Tό τέταρτο κεφάλαιο ( σσ.163-175) παρακολουθεῖ τήν ἱστορική πορεία τῆς ὡς ἄνω Μονῆς μετά τήν Άλωση τῆς Τραπεζοῦντος (1461) μέχρι τό ἔτος 1665. 
Στό πέμπτο κεφάλαιο (σσ.177-301) ὁ Συγγραφέας μελετᾶ τά ἱστορικά δρώμενα τῆς ἰδίας Μονῆς ἀπό τό 1666 ἑως τό 1863 καί περιγράφει τήν Εκκλησιαστική ζωή καί τό ἔργο τοῦ Μητροπολίτου Θεοδοσιουπόλεως  κ. Ἀζαρία. 
Στό αὐτό κεφάλαιο ἐξετάζονται, ἀκόμη, τά Πατριαρχικά Σιγίλλια τοῦ Παρθενίου (1660) καί τοῦ Γρηγορίου Ε΄(1798) καί καταχωροῦνται Βιογραφικά Σημειώματα γιά τόν Επίσκοπο Ἀχταλείας  κ. Σωφρόνιο, καθώς καί γιά τούς Μοναχούς Πατέρες τῆς Μονῆς μετά τό 1750. 
Τά κεφάλαια ἕκτο (σσ.303-403) καί ἕβδομο (σσ.404-427) ἀφιερώνονται στό Διοικητικό ζήτημα τῆς Ἐξαρχίας τοῦ Πόντου (στήν Σύσταση, τήν λειτουργία, τήν κατάργηση, στίς Εκκλησιαστικές Κοινότητες, στόν θεσμικό ρόλο τῆς Μητροπόλεως Ροδοπόλεως, κ.ά). 
Στό ὄγδοο κεφάλαιο ( σσ.429-478) ὁ Συγγραφέας, ἀφοῦ ἀσχολεῖται διεξοδικά μέ τούς Εκπροσώπους τοῦ Τιμαριωτικοῦ Πολιτεύματος, τή Γενεαλογία τῶν Ἐγιπιδῶν, τούς Προεστῶτες, τούς Κλέφτες καί μέ τό ἰδιοκτησιακό καθεστώς τοῦ Παρεκκλησίου τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς στήν Τραπεζοῦντα παρουσιάζει τόν κατάλογο τῶν φιλομούσων Συνδρομητῶν. 
Τέλος, ἡ ἔκδοση ὁλοκληρώνεται μέ τό «Παράρτημα» (σσ. 479-533) τό ὁποῖο περιλαμβάνει: 
α) τήν ἔκθεση γιά τόν Ελληνισμό τῆς Τραπεζοῦντος καί τήν εὐρύτερη Περιοχή τούς τελευταίους μῆνες τῆς Τουρκοκρατίας, 
β) τό σύντομο Βιογραφικό τοῦ Συγγραφέα, 
γ) τό φωτογραφικό παράρτημα 
καί δ) τό εὑρετήριο ὀνομάτων. 

Ὁ Αείμνηστος ἱστοριοδίφης Αρχιμανδρίτης  π. Πανάρετος Τοπαλίδης συνέγραψε μέ μεθοδικότητα, σαφήνεια, γλαφυρότητα καί πειστικότητα, πρωτότυπη ἱστορικοθεολογική Μελέτη γιά τήν ὡς ἄνω Μονή τοῦ Πόντου. 
Ὁ Συγγραφέας, ἀφοῦ ὑπῆρξε ἄριστος γνώστης τόσο τῆς Ελληνικῆς ἱστορίας, ὅσο καί τῆς ἱστορίας τῆς Ποντιακῆς γῆς καί μελετώντας τίς Αρχειακές πηγές (Πατριαρχική Αλληλογραφία, Διπλωματικά Έγγραφα, κ. ἄ.), καθώς καί τήν τότε ὑπάρχουσα βιβλιογραφία συνέταξε σέ Γλῶσσα Αρχαΐζουσα τήν ἱστορική πορεία τῆς ὡς ἄνω Μονῆς ἀνά τούς αἰώνας. 
Στήν παροῦσα μελέτη ἀναφέρονται Γεωμορφολογικά καί Στατιστικά στοιχεῖα γιά τήν Περιοχή τοῦ Πόντου ( ὄρη, ποτάμια, φυλές, ἔθνη, κ. ἄ.) καί δημοσιεύονται Αὐτοκρατορικά καί Πατριαρχικά Σιγίλλια. Καταγράφονται, ἐπίσης, Ιεροί Ναοί, Κωμοπόλεις καί Χωριά τοῦ Πόντου καί παρέχονται χρήσιμα βιογραφικά στοιχεῖα γιά τη ζωή καί τή Δράση Αρχιερέων καί Ιερέων τῶν Ιερῶν Μητροπόλεων τοῦ Πόντου, τῆς Καππαδοκίας, ἀλλά καί ἄλλων Επαρχιῶν τῆς Ἀνατολῆς, καθώς καί λαϊκῶν τῆς Ποντιακῆς Κοινωνίας. Δίδονται, ἀκόμη, πληροφορίες γιά τήν Εκκλησιαστική, Κοινοτική καί Εκπαιδευτική ζωή τῶν Ποντίων καί περιγράφονται Διοικητικά Εκκλησιαστικά ζητήματα, ὅπως , π.χ., ἡ Ἐξαρχία τοῦ Πόντου, κ. ἄ. Ἡ ἔκδοση διανθίζεται ἀπό ἔγχρωμες καί ἀσπρόμαυρες φωτογραφίες, καθώς καί μέ φωτογραφικά στιγμιότυπα ἀπό τήν ἐπίσκεψη τῆς Α.Θ.Π. τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου μας  κ.κ. Βαρθολομαίου στήν ὡς ἄνω Μονή ( 18-8-2011). 


Ὁ Μακαριστός Αρχιμανδρίτης π. Πανάρετος Τοπαλίδης μέ τή συγγραφή τῆς ἱστορικῆς αὐτῆς Μελέτης ἀνέδειξε τή Μαρτυρική φυσιογνωμία τῆς ὡς ἄνω Μονῆς, ἡ ὁποία ὑπῆρξε φυτώριο Μοναχῶν, καθώς καί ἕνα ἀπό τά προπύργια τῆς Ορθοδοξίας καί τοῦ Ελληνισμοῦ στόν Πόντο. 
Στόν ὀγκώδη αὐτό τόμο διακρίνεται ἡ πνευματική ἀκτινοβολία καί ἡ κοινωνική προσφορά τῶν Μοναχών Πατέρων τῆς ὡς ἄνω Μονῆς στό Γένος, οἱ ὁποῖοι διαφύλαξαν καί καλλιέργησαν τήν Ορθόδοξη Πίστη, τήν Γλῶσσα, καθώς καί τά ἤθη καί τά ἔθιμα. 
Στά δύσκολα χρόνια τῆς δουλείας μαζί μέ τίς ἄλλες δύο Μονές τῆς Παναγίας Σουμελᾶ καί τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Περιστερεῶτα ὑπῆρξαν φάροι τηλαυγεῖς γιά τόν ὑπόδουλο λαό, πού σήκωσαν τό βάρος τοῦ ἀγῶνα γιά τήν ἐπιβίωση καί ἐπικράτηση τῆς Ελληνικῆς φυλῆς. 
Ὁ πάνσεπτος Οἰκουμενικός Θρόνος δέν ἔπαψε ποτέ νά ἐνδιαφέρεται γιά τήν τύχη τῶν μαρτυρικῶν αὐτῶν Σκηνωμάτων. 
Ἡ Μεγάλη τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία ὑπό τήν πεπνυμένη καθοδήγηση τῆς Α.Θ.Π. τοῦ Οἰκουμενικοῦ μας Πατριάρχου  κ.κ. Βαρθολομαίου φροντίζει καί μεριμνᾶ γιά τήν Συντήρηση καί διάσωση τῶν Εκκλησιαστικῶν αὐτῶν Σκηνωμάτων. 
Συγχαίρουμε τόν Οἰκουμενικό μας Πατριάρχη  κ.κ. Βαρθολομαῖο γιά τίς προσπάθειες, πού καταβάλλει πρός τίς κρατικές Ἀρχές τῆς γείτονας Χώρας γιά τήν ἐπαναλειτουργία τῶν Μοναστικῶν Καθιδρυμάτων τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, τά ὁποῖα ὑπῆρξαν Εστίες τοῦ Ελληνορθοδόξου Πολιτισμοῦ τῆς Ἀνατολῆς. Ἀγωνίζεται ὁ κ. Βαρθολομαῖος, γιά νά σημάνουν καί πάλι οἱ γλυκόφθογγες καμπάνες, γιά νά ἀντηχήσουν καί πάλι οἱ Αγγελικοί Ύμνοι τῆς Θείας Λατρείας στίς ἐρειπωμένες Εκκλησίες τῶν ἀλησμόνητων Πατρίδων. 
Χαρά καί συγκίνηση αἰσθανόμαστε κάθε φορά πού λειτουργεῖ ὁ Προκαθήμενος τῆς Ὀρθοδοξίας  κ.κ. Βαρθολομαῖος, στίς Εκκλησίες τῶν Πατρογονικῶν Εστιῶν, ὅπως, στήν Παναγία Σουμελᾶ, στήν Σμύρνη, στήν Κύζικο, στήν Πέργαμο, κ.ἀ. 


Ἡ πολύτιμη αὐτή ἔκδοση, βέβαια, δέν θά ἦταν γνωστή στό εὐρύ ἀναγνωστικό κοινό χωρίς τή Συμβολή τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Δράμας καί ἰδιαιτέρως τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δράμας  κ.κ. Παύλου, ἀφοῦ χάρη στήν ἀγάπη του «γιά τή διάσωση τῆς ἱστορίας τοῦ Ελληνισμοῦ στόν Εὔξεινο Πόντο» (σ.23), ἐπανεκδίδεται γιά πρώτη φορά μετά ἀπό ἕναν αἰῶνα (1909-2016). Ἡ ἀγάπη αὐτή τοῦ κ. Παύλου γιά τήν Ελληνική ἱστορία τόν καθιστᾶ πρωτοπόρο ἀγωνιστή στά Εθνικά μας θέματα, ὁ ὁποῖος ἐπικαίρως προβάλλει σέ Ὀργανισμούς τοῦ Εσωτερικοῦ καί τοῦ Εξωτερικοῦ τά Δίκαια Αἰτήματα, τόσο γιά τόν Ελληνισμό τοῦ Πόντου, ὅσο καί γιά τόν Ελληνισμό τῆς Μακεδονίας. 
Μέ τήν προσπάθειά του αὐτή ὁ Σεβασμιώτατος  κ. Παῦλος, διασώζει τήν Εκκλησιαστική ἱστορία καί τήν Εθνική ταυτότητα τοῦ Ελληνισμοῦ, τονίζοντας ταυτόχρονα, τήν ἀγάπη στήν Πατρίδα, ὡς μιά ἀπό τίς μεγάλες ἀξίες τῆς Ελληνικῆς κοινωνίας, ἐνῶ παράλληλα, παραδίδει ὡς παρακαταθήκη ἕνα ἄξιο παράδειγμα πρός μίμηση γιά τίς ἐπερχόμενες γεννεές τῶν Ἑλλήνων. 
Ἀξίζουν ἔπαινοι γιά τήν ἐπανέκδοση τοῦ παρόντος βιβλίου στόν Μητροπολίτη κ. Παῦλο, γιατί προβάλλει ἕνα ἀπό τά πνευματικά θησαυροφυλάκια τῆς Πολιτιστικῆς μας κληρονομιᾶς. Δικαίως μπορεῖ νά καυχᾶται ὁ Ποντιακός Ελληνισμός γιά τά Θεῖα καθιδρύματα, τά ὁποῖα ὑπῆρξαν πόλος ἕλξης, Ασκητικοῦ Βίου, Αγιότητος καί Πατερικότητος, πού ἀνέδειξαν χορεία Κληρικῶν μέ ἀδαμάντινο χαρακτῆρα καί μέ ἐπίγνωση τοῦ Πατριωτικοῦ καί ἱεραποστολικοῦ τους χρέους, μεταξύ τῶν ὁποίων καί ὁ Αείμνηστος Αρχιμανδρίτης - Συγγραφέας τοῦ παρόντος ἔργου. 
Θερμά συγχαρητήρια ὀφείλονται στόν Σεβασμιώτατο Ποιμενάρχη κ. Παῦλο γιά τήν ἀξιέπαινη προσπάθεια τῆς επανέκδοσης τοῦ παρόντος Συγγράμματος, ἀφοῦ προσφέρει γιά μιά ἀκόμη φορά ἕναν ὠφέλιμο, πολυτελῆ τόμο σέ κάθε ἐνδιαφερόμενο Μελετητή ἤ Ερευνητή συμβάλοντας στή διατήρηση τῆς ἱστορικῆς Μνήμης. 
Ὁλοκληρώνοντας, εὐχόμαστε ὅπως, ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος χαρίζει ὑγεία καί δύναμη στόν Μητροπολίτη κ. Παῦλο γιά νά συνεχίζει μέ τήν ἴδια ζέση τήν παραγωγή παρόμοιων ἐποικοδομητικῶν ἔργων.