-> kampanokrousia: του Γεώργιος Ζαραβέλας : Το λειτουργικό πλαίσιο της Σταυροπροσκύνησης

Μετάφραση / Translation

Δευτέρα, 12 Μαρτίου 2018

του Γεώργιος Ζαραβέλας : Το λειτουργικό πλαίσιο της Σταυροπροσκύνησης

Ακολουθεί το απολυτίκιο «Σῶσον Κύριε τὸν λαόν σου» και αρχίζει η Θεία Λειτουργία.
Η νεώτερη συνήθεια τέλεσης της προσκύνησης του Σταυρού στο τέλος της Θείας Λειτουργίας και συγκεκριμένα μετά από το «Είη το όνομα Κυρίου» δεν μαρτυρείται σε καμία τυπική διάταξη, είναι τελετουργικά αβάσιμη και καλό θα ήταν να αποφεύγεται, παρά το όφελος της εξυπηρέτησης των αργοπορημένων πιστών. Η μετάθεση της τελετής μετά τη Θεία Λειτουργία αλλοιώνει τη δομή της, αλλά και το πλούσιο περιεχόμενο των συμβολισμών της.
Ο Σταυρός παραμένει προς προσκύνηση στο κέντρο του ναού έως και την Θ’ Ώρα της Παρασκευής της Δ’ Εβδομάδας των Νηστειών που ακολουθεί. Ο ιερέας, μετά την ανάγνωση της ευχής «Παναγία Τριάς, τὸ ὁμοούσιον κράτος» στο τέλος της Θ’ Ώρας, εξέρχεται από το ιερό, πλησιάζει τον Τίμιο Σταυρό στο μέσο του ναού, και αφού θυμιάσει και τον προσκυνήσει, επανεισάγει τον Σταυρό στο Ιερό Βήμα ευλογώντας με αυτόν το λαό, προπορευόμενου λαμπαδούχου με θυμιατό.
Το περιεχόμενο της υμνογραφίας διαποτίζεται από το σταυροαναστάσιμο μήνυμα των ημερών. Η ακολουθία της εορτής του Τιμίου Σταυρού, εφόσον ανήκει στις δεσποτικές εορτές, συμψάλλεται με την αναστάσιμη ακολουθία από το βιβλίο της Παρακλητικής, έχοντας μάλιστα ιδιαίτερα αντίφωνα, αλλά και μοναδικό κανόνα στον όρθρο, καθώς ο αναστάσιμος κανόνας του ήχου της Κυριακής δεν ψάλλεται. Τα υμνολογικά μέρη της εβδομάδας αυτής προέρχονται από τη γραφίδα του Θεοδώρου του Στουδίτου, που υπήρξε ένας από τους καθιερωτές του εορτασμού της προσκύνησης του Τιμίου Σταυρού κατά την ημέρα αυτή, αλλά και την ακολουθούσα εβδομάδα.
Το φωτεινό παράθυρο της Ανάστασης του Κυρίου, το οποίο ανοίγει με την πρόθεσή του ο Τίμιος Σταυρός, γίνεται πασιφανές και στην υμνολογία της ημέρας. Ο κανόνας του όρθρου της Κυριακής αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Εκτός από το περιεχόμενό του, το οποίο είναι σταυροαναστάσιμο και μας αποδεικνύει τη συνάφεια που έχει ο Τίμιος Σταυρός με την δι’ αυτού τριήμερη νίκη του Χριστού, ακόμα και τα εξωτερικά, μορφολογικά χαρακτηριστικά του κανόνα μας προετοιμάζουν για το παγχαρμόσυνο γεγονός της Ανάστασης. Ο εν λόγω κανόνας έχει συντεθεί με πρότυπο τον κανόνα του όρθρου της Κυριακής του Πάσχα, δηλαδή έχει μελωδηθεί στον α’ ήχο, με βάση τον ειρμό α’ ωδής «Αναστάσεως ημέρα». Η αγγελία της Ανάστασης του Κυρίου περιτρέχει ολόκληρο τον κανόνα, πάντα όμως σε συνάφεια με την προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού.

Βιβλιογραφία:
Βιολάκη Γ., Τυπικόν της του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, Σειρά: Εκκλησιαστική Βιβλιοθήκη, εκδ. Βασ. Δ. Σαλίβερου, Αθήναι χ.χ. Θεοδώρου Ευ. Δ., Η μορφωτική αξία του ισχύοντος Τριωδίου. Συμβολή εις την Πρακτικήν Θεολογίαν, εκδ. Πανεπιστημίου Αθηνών, Εν Αθήναις 1986. Μπεκατώρου Γ. Γ., «Σταυρός· Αι εορταί του Τιμίου Σταυρού», ΘΗΕ, 11(1967), στ. 435. Παπαγιάννη Κων., Σύστημα Τυπικού των ιερών ακολουθιών του όλου ενιαυτού, εκδ. Αποστολικής Διακονίας, Αθήνα 2006. Φουντούλη Ιω. Μ., Τελετουργικά Θέματα, τ. Α’, εκδ. Αποστολικής Διακονίας, Αθήνα 2002.

Πηγή pemptousia

Facebook σχόλιο

Δημοφιλείς αναρτήσεις